• The 13th Summit of the Organization of Turkic States (OTS) was held on 30 October 2026 in Ankara, Türkiye, hosted by H.E. Recep Tayyip Erdoğan, President of the Republic of Türkiye, under the theme “Turkic Century: Unity in Language, Thought and Deed.”

    Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) 13-cü Zirvə Görüşü 30 oktyabr 2026-cı il tarixində Türkiyə Respublikasının Prezidenti Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahibliyi ilə Türkiyənin Ankara şəhərində “Türk Əsri: Dildə, Fikirdə, Əməldə Birlik” mövzusu altında keçirilib.

    2026 жылғы 30 қазанда Түркия Республикасының Президенті Режеп Тайип Ердоғанның төрағалығымен «Түркі ғасыры: Тілде, ойда және істе бірлік» тақырыбымен Түркі мемлекеттері ұйымының (ТМҰ) 13-саммит Анкара қаласында өтті.

    Түрк мамлекеттер уюмунун (ТМУ) 13-саммити 2026-жылдын 30-октябрында Анкарада «Түрк кылымы: тилде, пикирде, иште биримдик» деген темада өттү. Саммитти Түркия Республикасынын Президенти Режеп Таййип Эрдоган кабыл алды.

    Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde, “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla 30 Ekim 2026 tarihinde Ankara’da gerçekleştirildi.

    Turkiy davlatlar taşkilotining (TDT) 13-sammiti 2026-yil 30-oktabr kuni Turkiya Respublikasi Prezidenti Rajab Toyyib Erdöğon mezbonligida Anqara şahrida “Turkiy asr: til, fikr va işda birlik” şiori ostida bölib ötdi.
    The 13th Summit of the Organization of Turkic States (OTS) was held on 30 October 2026 in Ankara, Türkiye, hosted by H.E. Recep Tayyip Erdoğan, President of the Republic of Türkiye, under the theme “Turkic Century: Unity in Language, Thought and Deed.” 🇦🇿 Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) 13-cü Zirvə Görüşü 30 oktyabr 2026-cı il tarixində Türkiyə Respublikasının Prezidenti Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahibliyi ilə Türkiyənin Ankara şəhərində “Türk Əsri: Dildə, Fikirdə, Əməldə Birlik” mövzusu altında keçirilib. 🇰🇿 2026 жылғы 30 қазанда Түркия Республикасының Президенті Режеп Тайип Ердоғанның төрағалығымен «Түркі ғасыры: Тілде, ойда және істе бірлік» тақырыбымен Түркі мемлекеттері ұйымының (ТМҰ) 13-саммит Анкара қаласында өтті. 🇰🇬 Түрк мамлекеттер уюмунун (ТМУ) 13-саммити 2026-жылдын 30-октябрында Анкарада «Түрк кылымы: тилде, пикирде, иште биримдик» деген темада өттү. Саммитти Түркия Республикасынын Президенти Режеп Таййип Эрдоган кабыл алды. 🇹🇷 Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde, “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla 30 Ekim 2026 tarihinde Ankara’da gerçekleştirildi. 🇺🇿 Turkiy davlatlar taşkilotining (TDT) 13-sammiti 2026-yil 30-oktabr kuni Turkiya Respublikasi Prezidenti Rajab Toyyib Erdöğon mezbonligida Anqara şahrida “Turkiy asr: til, fikr va işda birlik” şiori ostida bölib ötdi.
    0 Comentários 0 Compartilhamentos
  • The Meeting of the Council of Foreign Ministers of the Organization of Turkic States has kicked off in Ankara, Türkiye, within the framework of the 13th OTS Summit.
    #OTSAnkaraSummit2026

    Türk Dövlətləri Təşkilatının 13-cü Zirvə Görüşü çərçivəsində Xarici İşlər Nazirləri Şurasının iclası Ankarada başlayıb.
    #TDTAnkaraZirvəsi2026

    Түркі мемлекеттері ұйымының 13-саммиті аясында Сыртқы істер министрлері кеңесінің отырысы Анкара қаласында басталды.
    #ТМҰАнкараСаммиті2026

    Түрк мамлекеттер уюмунун 13-саммитинин алкагында уюштурулган Тышкы иштер министрлеринин кеңешинин жыйыны Анкарада башталды.
    #ТМУАнкараСаммити2026

    Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi kapsamında düzenlenen Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı Ankara’da başladı.
    #TDTAnkaraZirvesi2026

    Turkiyadagi Anqara şahrida Turkiy Davlatlar Taşkilotining 13-sammiti doirasida Taşqi işlar vazirlari kengaşining yiğilişi boşlandi.
    #TDTAnqaraSammiti2026
    ❗📢 The Meeting of the Council of Foreign Ministers of the Organization of Turkic States has kicked off in Ankara, Türkiye, within the framework of the 13th OTS Summit. #OTSAnkaraSummit2026 🇦🇿❗📢 Türk Dövlətləri Təşkilatının 13-cü Zirvə Görüşü çərçivəsində Xarici İşlər Nazirləri Şurasının iclası Ankarada başlayıb. #TDTAnkaraZirvəsi2026 🇰🇿❗📢 Түркі мемлекеттері ұйымының 13-саммиті аясында Сыртқы істер министрлері кеңесінің отырысы Анкара қаласында басталды. #ТМҰАнкараСаммиті2026 🇰🇬❗📢 Түрк мамлекеттер уюмунун 13-саммитинин алкагында уюштурулган Тышкы иштер министрлеринин кеңешинин жыйыны Анкарада башталды. #ТМУАнкараСаммити2026 🇹🇷❗📢 Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi kapsamında düzenlenen Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı Ankara’da başladı. #TDTAnkaraZirvesi2026 🇺🇿❗📢 Turkiyadagi Anqara şahrida Turkiy Davlatlar Taşkilotining 13-sammiti doirasida Taşqi işlar vazirlari kengaşining yiğilişi boşlandi. #TDTAnqaraSammiti2026
    0 Comentários 0 Compartilhamentos
  • President Recep Tayyip Erdoğan and his accompanying delegation attended the opening of the Turkic States Civilization Park on the sidelines of the 13th Summit of the Organization of Turkic States.
    President Recep Tayyip Erdoğan and his accompanying delegation attended the opening of the Turkic States Civilization Park on the sidelines of the 13th Summit of the Organization of Turkic States.
    0 Comentários 0 Compartilhamentos
  • October 3 is celebrated annually as Turkic States Cooperation Day, marking the signing of the Nakhchivan Agreement 17 years ago, the founding document of the Organization of Turkic States (OTS).

    The Turkish Foreign Ministry marked the occasion, saying the OTS has grown into an important platform that institutionalises solidarity and strengthens cooperation among Turkic states, drawing on their shared history, language and bonds of brotherhood.

    Türkiye will host the 13th OTS Summit in Ankara on October 29-30.
    October 3 is celebrated annually as Turkic States Cooperation Day, marking the signing of the Nakhchivan Agreement 17 years ago, the founding document of the Organization of Turkic States (OTS). The Turkish Foreign Ministry marked the occasion, saying the OTS has grown into an important platform that institutionalises solidarity and strengthens cooperation among Turkic states, drawing on their shared history, language and bonds of brotherhood. Türkiye will host the 13th OTS Summit in Ankara on October 29-30.
    0 Comentários 0 Compartilhamentos
  • Seljuk Empire
    1037–1194
    One of the major Turkic empires of the medieval Islamic world, the Seljuks ruled vast territories across Anatolia, Persia, Iraq and Central Asia.
    Estimated maximum area: ~3.9 million km²
    Duration: 1037–1194
    Which historical empire should I map next?
    #SeljukEmpire #Seljuks #History #IslamicHistory #WorldHistory #HistoryMap #Empire #HistoricalMaps
    Seljuk Empire 🏹 1037–1194 One of the major Turkic empires of the medieval Islamic world, the Seljuks ruled vast territories across Anatolia, Persia, Iraq and Central Asia. 📍 Estimated maximum area: ~3.9 million km² ⏳ Duration: 1037–1194 Which historical empire should I map next? 👇 #SeljukEmpire #Seljuks #History #IslamicHistory #WorldHistory #HistoryMap #Empire #HistoricalMaps
    0 Comentários 0 Compartilhamentos
  • Osmanlı, Safevi ve Babür İmparatorlukları:
    1600’lerin Ekonomik Devleri

    17. yüzyılda, üç büyük Türkî imparatorluk — Osmanlı Halifeliği, Safevi İmparatorluğu ve Babür Sultanlığı — Orta Doğu ve Güney Asya’nın geniş bölgelerine hükmediyordu. Her biri kültür, siyaset ve ticaretin birer gücüydü. Ancak saf ekonomik güç bakımından Babür İmparatorluğu diğerlerinin üzerinde yer alıyordu; 1990 uluslararası dolar cinsinden tahmini 74,3 milyar dolarlık bir GSYİH’ya sahipti.

    Bu karşılaştırma, bu imparatorlukların yalnızca kendi bölgelerini değil, aynı zamanda erken modern dünyadaki küresel ticareti, güç dengelerini ve servet akışını nasıl şekillendirdiklerine de ışık tutmaktadır.

    Kaynak: @creative.wam

    Ottoman & Safavid & Mughal Empires :
    The Economic Titans of the 1600s

    In the 17th century, three great Turkic empires ruled vast regions across the Middle East and South Asia - the Ottoman Caliphate, the Safavid Empire, and the Mughal (Babur) Sultanate. Each was a powerhouse of culture, politics, and commerce. But when it came to sheer economic strength, the Mughal (Babur) Empire stood above the rest, boasting an estimated GDP of $74.3 billion (in 1990 international dollars).

    This comparison sheds light on how these empires not only defined their regions but also shaped global trade, power dynamics, and the flow of wealth in the early modern world.

    Credit: @creative.wam
    Osmanlı, Safevi ve Babür İmparatorlukları: 1600’lerin Ekonomik Devleri 17. yüzyılda, üç büyük Türkî imparatorluk — Osmanlı Halifeliği, Safevi İmparatorluğu ve Babür Sultanlığı — Orta Doğu ve Güney Asya’nın geniş bölgelerine hükmediyordu. Her biri kültür, siyaset ve ticaretin birer gücüydü. Ancak saf ekonomik güç bakımından Babür İmparatorluğu diğerlerinin üzerinde yer alıyordu; 1990 uluslararası dolar cinsinden tahmini 74,3 milyar dolarlık bir GSYİH’ya sahipti. Bu karşılaştırma, bu imparatorlukların yalnızca kendi bölgelerini değil, aynı zamanda erken modern dünyadaki küresel ticareti, güç dengelerini ve servet akışını nasıl şekillendirdiklerine de ışık tutmaktadır. Kaynak: @creative.wam Ottoman & Safavid & Mughal Empires : The Economic Titans of the 1600s In the 17th century, three great Turkic empires ruled vast regions across the Middle East and South Asia - the Ottoman Caliphate, the Safavid Empire, and the Mughal (Babur) Sultanate. Each was a powerhouse of culture, politics, and commerce. But when it came to sheer economic strength, the Mughal (Babur) Empire stood above the rest, boasting an estimated GDP of $74.3 billion (in 1990 international dollars). This comparison sheds light on how these empires not only defined their regions but also shaped global trade, power dynamics, and the flow of wealth in the early modern world. Credit: @creative.wam
    0 Comentários 0 Compartilhamentos
  • The Turkic Khaganates, Uyghurs, China, and Turkic Kingdoms of Eastern Europe in the 7th Century

    In the 7th century, the Turkic Khaganates were powerful confederations across Central Asia. Among these groups were the Uyghurs, a significant Turkic people who would later rise to establish their own Khaganate. The Uyghurs, along with other Turkic groups, played a vital role in the power dynamics of the time, interacting with the Tang Dynasty in China through alliances and conflicts. Meanwhile, Turkic kingdoms such as the Khazars and Bulgars expanded into Eastern Europe, creating lasting political and cultural legacies. This era marked the increasing influence of Turkic peoples across a vast region, shaping trade, warfare, and political landscapes from China to Europe.

    #TurkicKhaganates #UyghurHistory #7thCenturyHistory #TangDynasty #EasternEurope #TurkicKingdoms #CentralAsiaHistory
    The Turkic Khaganates, Uyghurs, China, and Turkic Kingdoms of Eastern Europe in the 7th Century In the 7th century, the Turkic Khaganates were powerful confederations across Central Asia. Among these groups were the Uyghurs, a significant Turkic people who would later rise to establish their own Khaganate. The Uyghurs, along with other Turkic groups, played a vital role in the power dynamics of the time, interacting with the Tang Dynasty in China through alliances and conflicts. Meanwhile, Turkic kingdoms such as the Khazars and Bulgars expanded into Eastern Europe, creating lasting political and cultural legacies. This era marked the increasing influence of Turkic peoples across a vast region, shaping trade, warfare, and political landscapes from China to Europe. #TurkicKhaganates #UyghurHistory #7thCenturyHistory #TangDynasty #EasternEurope #TurkicKingdoms #CentralAsiaHistory
    0 Comentários 0 Compartilhamentos
  • The Linguistic Structure of Iran
    Iran is a highly diverse country with many languages spoken across its regions. The most prominent language is Persian (Farsi), which serves as the official language. However, there are several other major languages, often categorized into distinct linguistic groups:
    1. Indo-Iranian Group
    • Persian (Farsi) – Official and widely spoken across Iran.
    • Kurdish – Mainly spoken in western regions.
    • Baluchi – Spoken in southeastern Iran.
    2. Turkic Group
    • Azerbaijani (Azeri) – Predominantly spoken in the northwest.
    • Turkmen – Spoken in the northeastern provinces.
    • Qashqai (Kashkai) is a Turkic language spoken by the Qashqai people, a semi-nomadic pastoralist group primarily living in the southwestern region of Iran, particularly in Fars province. It belongs to the Oghuz branch of the Turkic language family, which includes Azerbaijani, Turkish, and Turkmen. Qashqai is closely related to Azerbaijani, and many speakers are bilingual, also fluent in Persian (Farsi). The Qashqai people have a rich cultural heritage and maintain their own distinct traditions, including their language, despite the dominance of Persian in the region.
    •
    3. Semitic Group
    • Arabic – Spoken in the southwestern regions, particularly Khuzestan.
    4. Caucasian and Other Minority Languages
    • Gilaki and Mazandarani – Spoken along the Caspian Sea coast.
    • Armenian – Spoken by the Armenian minority in various cities.
    Hashtags:
    #LinguisticDiversity #IranLanguages #PersianLanguage #CulturalDiversity #Iran #Linguistics
    The Linguistic Structure of Iran 🇮🇷 Iran is a highly diverse country with many languages spoken across its regions. The most prominent language is Persian (Farsi), which serves as the official language. However, there are several other major languages, often categorized into distinct linguistic groups: 1. Indo-Iranian Group • Persian (Farsi) – Official and widely spoken across Iran. • Kurdish – Mainly spoken in western regions. • Baluchi – Spoken in southeastern Iran. 2. Turkic Group • Azerbaijani (Azeri) – Predominantly spoken in the northwest. • Turkmen – Spoken in the northeastern provinces. • Qashqai (Kashkai) is a Turkic language spoken by the Qashqai people, a semi-nomadic pastoralist group primarily living in the southwestern region of Iran, particularly in Fars province. It belongs to the Oghuz branch of the Turkic language family, which includes Azerbaijani, Turkish, and Turkmen. Qashqai is closely related to Azerbaijani, and many speakers are bilingual, also fluent in Persian (Farsi). The Qashqai people have a rich cultural heritage and maintain their own distinct traditions, including their language, despite the dominance of Persian in the region. • 3. Semitic Group • Arabic – Spoken in the southwestern regions, particularly Khuzestan. 4. Caucasian and Other Minority Languages • Gilaki and Mazandarani – Spoken along the Caspian Sea coast. • Armenian – Spoken by the Armenian minority in various cities. Hashtags: #LinguisticDiversity #IranLanguages #PersianLanguage #CulturalDiversity #Iran #Linguistics
    0 Comentários 0 Compartilhamentos
  • Dünyanın En Büyük Kurt Heykeli Kazakistan!
    - Kazaklar da bir Türk halkıdır ve Hunların ve Gök Türklerin eski zamanlarından beri Kurt'a saygı duyulur...

    The Biggest Wolf Statue of the World, Kazakhstan!
    - The Kazakhs are also a Turkic people and the Wolf is revered since the ancient times of the Huns and Gök Türks...
    Dünyanın En Büyük Kurt Heykeli Kazakistan! - Kazaklar da bir Türk halkıdır ve Hunların ve Gök Türklerin eski zamanlarından beri Kurt'a saygı duyulur... The Biggest Wolf Statue of the World, Kazakhstan! - The Kazakhs are also a Turkic people and the Wolf is revered since the ancient times of the Huns and Gök Türks...
    0 Comentários 0 Compartilhamentos
  • Kimek-Kıpçak Konfederasyonu Kimek ve Kıpçakların oluşturduğu bir Orta Çağ Türk devletidir. 9. yüzyılın sonlarından 13. yüzyılın başlarındaki Moğol istilasına dek hüküm sürmüştür...Orta Asya boyları Uygur Kağanlığı'nın 840'ta dağılmasının ardından kendilerini bağımsız buldular. Türki Eymür, Bayındır ve Şivey Tatar boylarının bazı bölümleri büyük Kimek boylarına katıldı.

    Tatar boylarıda Kimek Konfederasyonu'nun üyeleriydi - bazıları zaten Kimek Hanlığı'nın ilk oluşumuna katılmıştı. Kıpçaklar kendi hanlıklarına sahip olmakla birlikte politik olarak Kimeklere bağlıydılar. Yönetici Kimek boyları çoğunlukla İrtiş kıyılarında yaşıyordu.

    Kuman-Kıpçak ülkesi Deşt-i Kıpçak olarak adlandırılmaya başlandı. El-Biruni, Oğuzların Kimek ülkesindeki otlaklıkları oldukça sık kullandığını belirtti.

    Kimek boylarının bazı klanları Hazar Denizi kıyıları boyunca oldukça sık hayvan yetiştiriciliği yapmaktaydı :"Şehnâme" bile bu Denizi "Kimek Denizi" olarak adlandırıyor.

    10. yüzyılda Kimek-Kıpçakların esas batı komşuları, o zamanlar en batıdaki Kıpçak klanlarının çok yakın temaslarda bulunduğu Başkurtlardı.

    Asya'nın kalbine hükmettiler, İpek Yolu'nun önemli bir merkezi bölümünü kontrol ettiler ve Çin'den İran'a ve Avrupa'ya kadar İskitler ve Moğollar gibi dünyayı etkilediler.

    Kimek - kıpçak yönetimi tüm zamanların en büyük göçebe imparatorluklarından biri olarak görülebilir..

    10. yüzyılda Kıpçaklar Kağanlık içinde bağımsız hale geldiler (eğer ilk etapta bağımlı iseler) ve batıya doğru göç etmeye başladılar. Kimek Kağanlığı'nın iktidarının zirvesi, 12. yüzyılın sonlarına doğru Ilburi hükümdarlarının yönetimi altına girdi. 1183'te Kimekler Volga Bulgarları'na saldırdı ve 1152 ve 1197'de Harezm'i iki kez yağmaladılar.

    Kağanlığın Yıkılışı

    Kimek Kağanlığı, Tobol ve İrtiş nehirlerinden Hazar Denizi ve Seyhun'a kadar geniş bir bölgeyi hakimiyeti altına aldı.

    Kimek Kağanlığı'nın kuzey sınırı Sibirya taygası, doğu sınırı Altay Dağları, güney sınırı ise cansız bozkır Bet Pak'tı. Doğal olarak onları düşmanlarından koruyan bu sınırlar sayesinde Kimekler çatışmasız hüküm sürdüler.

    Komşuları Karluklar, Oğuzlar ve Kırgızlardı.

    Kimekler, Kıpçaklar, Oğuzlar, Peçenekler, Ugorlar ve çok etnikli Kimek Kağanlığı'nın diğer halkları ve etnik grupları barış ve refah içinde yaşadılar.

    Kimekler, Kıpçaklar, Peçenekler ve Oğuzlar batıya, Ural, Volga, Don ve Dinyepr'in ötesine göç ederek Doğu Avrupa'nın etnik haritasını değiştirdiler. Güney Karluklar, Karahanlı devletine katıldı.

    Batı Sibirya'nın eski Volga Finleri ile birlikte İrtiş topraklarında önemli bir Kıpçak ve Kimek nüfusu kaldı.

    Daha sonra Sibirya Tatarlarını ve diğer Türk halklarını oluşturdular. Batıda Kıpçaklar, daha önce Oğuzların baskısı altındaki Peçeneklerin ve daha sonra da Oğuzların Kimek ve Kıpçakların baskısı altında izledikleri yolu izlediler.

    Volga, Don, Dinyester ve Dinyeper'i geçerek Tuna'ya ulaştılar.

    Kıpçaklar, Peçenekler ve Oğuzların geride kalan nüfusu birleşti.

    1054 yılı Rus vakayinameleri, Orta İrtiş ve Ob Kimekleri'in bir kolu olan Kıpçaklar tarafından itilen Oğuzların Kiev yakınlarında görüldüğünü kaydeder.

    Hitay göçebeleri, İrtiş'in batısındaki Kimek ve Kıpçak topraklarını işgal etti. Kağanlık bundan sonra geriledi ve Kimekler muhtemelen zaman zaman Kırgız ve Kara-Hitay baskısına maruz kaldı.

    11. – 12. yüzyıllarda Moğolca konuşan Nayman kabilesi, batıya doğru hareketinde Kimek-Kıpçakları Moğol Altayı ve Yukarı İrtiş'ten çıkardı.

    13. yüzyılda Kimek Kağanlığı'nın geriye kalan toprakları Moğollar tarafından fethedildi ve toprakları Cuci Ulus'a verildi.

    Moğolların kurduğu Kıpçak Hanlığı devletinde nüfusun önemli bir kısmı Kimek Kağanlığı topraklarındandı. Kimek lideri Baçman Han, Moğolların bölgeyi fethetmesinden sonra birkaç yıl boyunca direnişi sürdürdü.

    Kıpçakların Oğuz topraklarını ele geçirmesi, onları eski Kimek-Kıpçak bölgesindeki en güçlü duruma getirmişti. Bu olaylar sırasında Kimekler sadece siyasi hakimiyetlerini kaybetmedi aynı zamanda Kıpçaklara tabi olmuşlardır.

    Kimeklerin bir kısmı İrtiş’te kaldı, ikinci kısmı Orta Asya’da Türkistan bölgesine yerleşti. Üçüncü kısmı ise, Kıpçaklarla beraber batıya Güney Rus bozkırlarına doğru göç etti.

    Kıpçaklar Kimek devletinin mirasçısı olmuştur.

    Bilinen liderleri
    Alip Kara Uran
    Alip Derek
    İnalçuk
    Abarhan

    YAZI NETTEN ALINTIDIR

    Orta Asya Türk Tarihi Hakkında Dersler (trc. Ragıp Hulûsi), İstanbul 1927,

    Faruk Sümer, “Kimek”, İA, VI,

    Kumekov B. E. Gosudarstvo kimakov IKH-XIvv. po arabskim istoçnikam. Alma-Ata, 1972;

    Golden P.B. Introduction to the History the Turkic Peoples. Wiesbaden, 1992;
    Kimek-Kıpçak Konfederasyonu Kimek ve Kıpçakların oluşturduğu bir Orta Çağ Türk devletidir. 9. yüzyılın sonlarından 13. yüzyılın başlarındaki Moğol istilasına dek hüküm sürmüştür...Orta Asya boyları Uygur Kağanlığı'nın 840'ta dağılmasının ardından kendilerini bağımsız buldular. Türki Eymür, Bayındır ve Şivey Tatar boylarının bazı bölümleri büyük Kimek boylarına katıldı. Tatar boylarıda Kimek Konfederasyonu'nun üyeleriydi - bazıları zaten Kimek Hanlığı'nın ilk oluşumuna katılmıştı. Kıpçaklar kendi hanlıklarına sahip olmakla birlikte politik olarak Kimeklere bağlıydılar. Yönetici Kimek boyları çoğunlukla İrtiş kıyılarında yaşıyordu. Kuman-Kıpçak ülkesi Deşt-i Kıpçak olarak adlandırılmaya başlandı. El-Biruni, Oğuzların Kimek ülkesindeki otlaklıkları oldukça sık kullandığını belirtti. Kimek boylarının bazı klanları Hazar Denizi kıyıları boyunca oldukça sık hayvan yetiştiriciliği yapmaktaydı :"Şehnâme" bile bu Denizi "Kimek Denizi" olarak adlandırıyor. 10. yüzyılda Kimek-Kıpçakların esas batı komşuları, o zamanlar en batıdaki Kıpçak klanlarının çok yakın temaslarda bulunduğu Başkurtlardı. Asya'nın kalbine hükmettiler, İpek Yolu'nun önemli bir merkezi bölümünü kontrol ettiler ve Çin'den İran'a ve Avrupa'ya kadar İskitler ve Moğollar gibi dünyayı etkilediler. Kimek - kıpçak yönetimi tüm zamanların en büyük göçebe imparatorluklarından biri olarak görülebilir.. 10. yüzyılda Kıpçaklar Kağanlık içinde bağımsız hale geldiler (eğer ilk etapta bağımlı iseler) ve batıya doğru göç etmeye başladılar. Kimek Kağanlığı'nın iktidarının zirvesi, 12. yüzyılın sonlarına doğru Ilburi hükümdarlarının yönetimi altına girdi. 1183'te Kimekler Volga Bulgarları'na saldırdı ve 1152 ve 1197'de Harezm'i iki kez yağmaladılar. Kağanlığın Yıkılışı Kimek Kağanlığı, Tobol ve İrtiş nehirlerinden Hazar Denizi ve Seyhun'a kadar geniş bir bölgeyi hakimiyeti altına aldı. Kimek Kağanlığı'nın kuzey sınırı Sibirya taygası, doğu sınırı Altay Dağları, güney sınırı ise cansız bozkır Bet Pak'tı. Doğal olarak onları düşmanlarından koruyan bu sınırlar sayesinde Kimekler çatışmasız hüküm sürdüler. Komşuları Karluklar, Oğuzlar ve Kırgızlardı. Kimekler, Kıpçaklar, Oğuzlar, Peçenekler, Ugorlar ve çok etnikli Kimek Kağanlığı'nın diğer halkları ve etnik grupları barış ve refah içinde yaşadılar. Kimekler, Kıpçaklar, Peçenekler ve Oğuzlar batıya, Ural, Volga, Don ve Dinyepr'in ötesine göç ederek Doğu Avrupa'nın etnik haritasını değiştirdiler. Güney Karluklar, Karahanlı devletine katıldı. Batı Sibirya'nın eski Volga Finleri ile birlikte İrtiş topraklarında önemli bir Kıpçak ve Kimek nüfusu kaldı. Daha sonra Sibirya Tatarlarını ve diğer Türk halklarını oluşturdular. Batıda Kıpçaklar, daha önce Oğuzların baskısı altındaki Peçeneklerin ve daha sonra da Oğuzların Kimek ve Kıpçakların baskısı altında izledikleri yolu izlediler. Volga, Don, Dinyester ve Dinyeper'i geçerek Tuna'ya ulaştılar. Kıpçaklar, Peçenekler ve Oğuzların geride kalan nüfusu birleşti. 1054 yılı Rus vakayinameleri, Orta İrtiş ve Ob Kimekleri'in bir kolu olan Kıpçaklar tarafından itilen Oğuzların Kiev yakınlarında görüldüğünü kaydeder. Hitay göçebeleri, İrtiş'in batısındaki Kimek ve Kıpçak topraklarını işgal etti. Kağanlık bundan sonra geriledi ve Kimekler muhtemelen zaman zaman Kırgız ve Kara-Hitay baskısına maruz kaldı. 11. – 12. yüzyıllarda Moğolca konuşan Nayman kabilesi, batıya doğru hareketinde Kimek-Kıpçakları Moğol Altayı ve Yukarı İrtiş'ten çıkardı. 13. yüzyılda Kimek Kağanlığı'nın geriye kalan toprakları Moğollar tarafından fethedildi ve toprakları Cuci Ulus'a verildi. Moğolların kurduğu Kıpçak Hanlığı devletinde nüfusun önemli bir kısmı Kimek Kağanlığı topraklarındandı. Kimek lideri Baçman Han, Moğolların bölgeyi fethetmesinden sonra birkaç yıl boyunca direnişi sürdürdü. Kıpçakların Oğuz topraklarını ele geçirmesi, onları eski Kimek-Kıpçak bölgesindeki en güçlü duruma getirmişti. Bu olaylar sırasında Kimekler sadece siyasi hakimiyetlerini kaybetmedi aynı zamanda Kıpçaklara tabi olmuşlardır. Kimeklerin bir kısmı İrtiş’te kaldı, ikinci kısmı Orta Asya’da Türkistan bölgesine yerleşti. Üçüncü kısmı ise, Kıpçaklarla beraber batıya Güney Rus bozkırlarına doğru göç etti. Kıpçaklar Kimek devletinin mirasçısı olmuştur. Bilinen liderleri Alip Kara Uran Alip Derek İnalçuk Abarhan YAZI NETTEN ALINTIDIR Orta Asya Türk Tarihi Hakkında Dersler (trc. Ragıp Hulûsi), İstanbul 1927, Faruk Sümer, “Kimek”, İA, VI, Kumekov B. E. Gosudarstvo kimakov IKH-XIvv. po arabskim istoçnikam. Alma-Ata, 1972; Golden P.B. Introduction to the History the Turkic Peoples. Wiesbaden, 1992;
    0 Comentários 0 Compartilhamentos
Páginas impulsionada