ÖMER HAYYAM
(1048-1131)

Asıl adı Gıyaseddin Ebul Feth Ömer İbni İbrahim el Hayyam olan, 18 Mayıs 1048 yılında Nişabur’da
doğan, Nizamül Mülk ve Hassan Sabbah ile aynı medresede okuduğu rivayet edilen, Bâtıni ve Mutezili
mezhebine yakınlığıyla bilinen, gökbilimiyle uğraşan, çok iyi bir matematikçi olup denklemleri konu
alan kitabında bilinmeyen rakamı Arapça “şey” sözcüğüyle açıklayan, İspanyolcaya çevrilen eserindeki
“şey” sözcüğü “Xay” olarak çevrilip daha sonra yalnızca “X” olarak kullanılan, böylece matematik
tarihine X’i bilinmeyen sayı olarak geçmesine vesile olan, binom açılımını ilk kullanan, rubaileriyle
varlık sırrını kurcalayan, dünyanın boş olduğunu söyleyip "biz sarhoşken henüz üzüm icat
edilmemişti" sözüyle kendisini ayyaş ve sarhoş gösterenlere gerçekte hakikat sarhoşu olduğunu
söyleyen, aşkınlığıyla naz makamında Tanrıyla hesaplaşan, kaderi ve ölümü irdeleyen,
“Ya rabbim güzellik, ihtişam ver,
Saçları sümbülce uzat
Sonra günahtır bakma de, anlamı bunun;
Bardağa su koy dökme fakat”
diyerek içten üslupla her şeyi sorgulayan, kendisini zındık diye itham edenlere karşılık ömrünün
sonlarına doğru Hacca gidip namaz kılan, böylece bağnazların şerrinden kurtulan, 1131 yılında vefat
eden, Batı’nın bize tanıttığı varoluşçu, sorgulayıcı, aşkın rubâiyât şairi Ömer Hayyam seviyorum.
Mehmet Kurtoğlu